Jak zastrzec PESEL w aplikacji, w banku albo w urzędzie i jak cofnąć zastrzeżenie na chwilę

Trzy drogi zastrzeżenia

W aplikacji mObywatel

1. Otwórz mObywatel i zaloguj się.
2. Wejdź w Usługi i wyszukaj Zastrzeż PESEL.
3. Wybierz Zastrzeż i potwierdź.
4. Sprawdź status: w aplikacji powinien być widoczny jako zastrzeżony.

Na komputerze to samo zrobisz na mobywatel.gov.pl, logując się profilem zaufanym, e-dowodem albo przez bankowość elektroniczną.

W banku

Część banków pozwala zastrzec PESEL w bankowości internetowej albo w aplikacji, zwykle w sekcji usług lub bezpieczeństwa. Zastrzeżenie trafia do tego samego rejestru co z mObywatela, więc działa we wszystkich instytucjach, nie tylko w Twoim banku. Jeśli nie widzisz tej opcji, zapytaj na infolinii albo w oddziale.

W urzędzie gminy

Idziesz z dowodem osobistym albo paszportem do dowolnego urzędu gminy, nie musisz do tego, w którym jesteś zameldowany. Składasz wniosek o zastrzeżenie, urzędnik wprowadza je od razu. To dobra droga dla rodziców i dziadków, którzy nie korzystają z aplikacji. Możesz z nimi pójść i pomóc wypełnić wniosek.

Co zastrzeżenie blokuje, a czego nie

Zastrzeżenie nie wpływa na Twoje istniejące kredyty, konta i lokaty. Nie zmienia też numeru PESEL i nie unieważnia dowodu.

Warto wiedzieć, czego zastrzeżenie nie załatwi. Nie chroni przed oszustem, który wyłudzi od Ciebie kod do bankowości albo przekona Cię do przelewu „na bezpieczne konto”. Przed tym chroni tylko ostrożność: bank nigdy nie prosi telefonicznie o hasło ani o instalację aplikacji.

Cofnięcie zastrzeżenia na chwilę

Gdy sam chcesz wziąć kredyt, kupić telefon na raty, założyć nowe konto albo podpisać akt notarialny, musisz zastrzeżenie cofnąć. W mObywatelu masz dwie opcje:

• cofnięcie czasowe: wybierasz dzień i godzinę, do której PESEL ma być odblokowany. Po tym czasie zastrzeżenie wraca samo,
• cofnięcie bezterminowe: PESEL zostaje odblokowany, dopóki sam go znowu nie zastrzeżesz.

Polecam zawsze czasowe. Bezterminowe łatwo zostawić na lata, bo kto pamięta o tym po podpisaniu umowy kredytowej?

Cofnąć zastrzeżenie możesz też w urzędzie gminy.

Dwie praktyczne rady z okienka:

1. Cofnij z zapasem. Zmiana statusu nie zawsze działa od razu w każdej instytucji, a przy większych wypłatach gotówki bank może dodatkowo wstrzymać operację na kilka godzin. Najprościej cofnąć zastrzeżenie dzień przed wizytą w banku lub salonie.
2. Ustaw czas na kilka dni. Proces kredytowy rzadko kończy się w jeden dzień. Przy kredycie hipotecznym bank sprawdza PESEL także przy podpisaniu umowy i przy wypłacie. Zapytaj doradcę, kiedy będzie weryfikacja.

Co jeśli ktoś mimo zastrzeżenia weźmie kredyt

Instytucja finansowa ma obowiązek sprawdzić rejestr. Jeśli tego nie zrobi albo zignoruje zastrzeżenie, to po jej stronie jest błąd. Mimo to musisz działać szybko:

1. Zgłoś sprawę w instytucji, która udzieliła kredytu, pisemnie, z prośbą o potwierdzenie.
2. Zgłoś przestępstwo na policji.
3. Sprawdź raport w BIK, czy nie ma tam innych zobowiązań na Twoje dane.
4. Zastrzeż dowód osobisty, jeśli dane wyciekły razem z dokumentem.

Historię zastrzeżeń i cofnięć widzisz w mObywatelu. Gdyby doszło do sporu, to Twój dowód, że PESEL był w danym momencie zastrzeżony.

Komu szczególnie się przyda

• osobom starszym, które nie biorą już kredytów, a są częstym celem oszustów,
• każdemu, kto zgubił dowód lub komu ukradziono portfel,
• osobom, których dane wyciekły w jakiejś firmie lub sklepie,
• nastolatkom, którzy kończą 18 lat i dostają pierwszy dowód.

Zastrzeżenie dowodu osobistego to osobna sprawa. Zgubiony dowód zgłaszasz jako utracony, o czym pisałam w odpowiedzi o wymianie dowodu osobistego. Inne sprawy, które załatwisz przez internet, zebrałam w odpowiedzi o dokumentach online.