Karta EKUZ: jak ją wyrobić i co naprawdę pokrywa
Odpowiada Agnieszka 4 min czytania
Krótka odpowiedź
Kartę EKUZ wyrobisz bezpłatnie: przez Internetowe Konto Pacjenta lub aplikację mojeIKP (karta przychodzi pocztą), albo osobiście w oddziale lub delegaturze NFZ, gdzie dostajesz ją zwykle od ręki. Karta daje prawo do niezbędnego leczenia w publicznej służbie zdrowia w krajach Unii Europejskiej i EFTA na takich samych zasadach jak mieszkańcy tego kraju. Nie pokrywa leczenia w prywatnych placówkach, transportu medycznego do Polski ani dopłat, które w danym kraju płacą także miejscowi.
To, co najczęściej słyszę od znajomych po powrocie z wakacji: „miałam EKUZ, a i tak zapłaciłam”. Zwykle nie dlatego, że karta nie zadziałała, tylko dlatego, że ktoś trafił do prywatnego gabinetu przy hotelu. Wyjaśniam, jak tego uniknąć.
Jak wyrobić EKUZ krok po kroku
Przez internet:
- Zaloguj się do Internetowego Konta Pacjenta na pacjent.gov.pl albo w aplikacji mojeIKP.
- Znajdź usługę wniosku o EKUZ.
- Wybierz osobę, dla której składasz wniosek. Rodzic może złożyć wniosek dla dziecka ze swojego konta.
- Sprawdź adres do wysyłki i wyślij wniosek.
- Karta przychodzi pocztą. Przed sezonem wakacyjnym może to potrwać dłużej, więc nie zostawiaj tego na ostatni tydzień.
Od 2026 roku wniosku o EKUZ nie złożysz już przez ePUAP. Elektronicznie składasz go przez IKP lub mojeIKP.
Osobiście: idziesz do dowolnego oddziału wojewódzkiego NFZ lub jego delegatury z dowodem osobistym. Jeśli masz potwierdzone ubezpieczenie, kartę zwykle dostajesz od ręki.
Wniosek można też wysłać pocztą albo e-mailem do oddziału NFZ. To wolniejsza droga, ale przydaje się, gdy ktoś nie ma dostępu do internetowego konta.
Jak się zalogować do IKP i co jeszcze tam znajdziesz, opisałam w odpowiedzi o Internetowym Koncie Pacjenta.
Kto może ją dostać
Każda osoba objęta ubezpieczeniem zdrowotnym w NFZ: pracownicy, przedsiębiorcy, emeryci, renciści, dzieci zgłoszone do ubezpieczenia przez rodzica, osoby zarejestrowane jako bezrobotne. Przed złożeniem wniosku sprawdź w IKP, czy Twoje ubezpieczenie jest aktywne.
Każdy członek rodziny potrzebuje własnej karty, także niemowlę.
Ważność karty zależy od podstawy ubezpieczenia i jest nadrukowana na karcie. Pracujący dostają kartę na krótszy okres niż emeryci. Przed każdym wyjazdem zerknij na datę.
Co EKUZ pokrywa, a czego nie
| Pokrywa | Nie pokrywa |
|---|---|
| niezbędne leczenie w publicznej placówce (lekarz, szpital, pogotowie) | leczenie w prywatnych klinikach i gabinetach |
| leczenie chorób przewlekłych, jeśli pomoc jest potrzebna w czasie pobytu | planowane leczenie za granicą (wyjazd w celu leczenia) |
| opiekę związaną z ciążą, jeśli jest niezbędna w czasie pobytu | transport medyczny do Polski |
| leki na receptę na zasadach obowiązujących w danym kraju | dopłaty, które płacą też mieszkańcy danego kraju |
| często akcje ratownicze w górach i na morzu |
„Niezbędne” oznacza pomoc, bez której musiałbyś przerwać pobyt i wracać do kraju. Złamana ręka, zapalenie ucha u dziecka, zatrucie pokarmowe, nagły atak astmy to typowe przykłady.
Gdzie działa
EKUZ obowiązuje we wszystkich krajach Unii Europejskiej oraz w Islandii, Liechtensteinie, Norwegii i Szwajcarii. Na podstawie porozumień po brexicie karta działa też w Wielkiej Brytanii w zakresie niezbędnej opieki.
Nie działa w krajach spoza tej grupy, na przykład w Turcji, Egipcie, Tunezji, Albanii czy w Stanach Zjednoczonych. Tam potrzebne jest komercyjne ubezpieczenie podróżne.
Jak korzystać z EKUZ na miejscu
- Szukaj placówki działającej w publicznym systemie. W wielu turystycznych miejscowościach przy hotelach działają prywatne kliniki, które EKUZ nie obejmuje. Zapytaj przy wejściu, czy przyjmują pacjentów z EKUZ.
- Pokaż kartę i dowód tożsamości przed rozpoczęciem wizyty.
- Licz się z dopłatą, jeśli w danym kraju pacjent płaci część kosztów. W niektórych krajach płaci się najpierw całość, a zwrot przysługuje później.
- Zbieraj rachunki i dokumentację. Jeśli zapłacisz, możesz po powrocie wystąpić do NFZ o zwrot kosztów w wysokości, jaką poniósłby system publiczny w danym kraju.
Jeśli karta nie dotrze na czas
Można poprosić o Certyfikat Tymczasowo Zastępujący EKUZ. To dokument, który działa jak karta przez określony czas, przydatny przy nagłym wyjeździe albo gdy karta zginęła za granicą. Wydaje go NFZ, a szczegóły, jak go uzyskać, znajdziesz na stronie NFZ o EKUZ.
EKUZ czy ubezpieczenie turystyczne
Moja odpowiedź brzmi: jedno i drugie. EKUZ jest darmowa i warto ją mieć. Ale nie pokrywa transportu do kraju, akcji ratowniczych ani leczenia w prywatnych placówkach, a to właśnie takie koszty potrafią być najwyższe. Polisa turystyczna na tydzień w Europie kosztuje zwykle niewiele w porównaniu z rachunkiem za transport medyczny.
Porównując polisy, patrz na:
- sumę ubezpieczenia kosztów leczenia,
- transport do Polski i jego warunki,
- choroby przewlekłe (część polis je wyklucza albo wymaga rozszerzenia),
- sporty, jeśli jedziesz w góry lub nurkować,
- udział własny, czyli kwotę, którą płacisz sam przy każdej szkodzie.
Polisa dołączona do karty płatniczej też bywa przydatna, ale sprawdź jej warunki. Często obejmuje tylko posiadacza karty, a nie całą rodzinę.
Na co uważać
- Strony pośredników. EKUZ jest bezpłatna. Serwisy, które żądają opłaty za „przyspieszenie wniosku”, nie robią niczego, czego nie zrobisz sam w IKP.
- Wygasłe ubezpieczenie. Jeśli zmieniasz pracę albo kończysz studia, karta może przestać być ważna wcześniej niż data na niej. Korzystanie z niej bez ubezpieczenia oznacza, że NFZ może żądać zwrotu kosztów.
- Wyjazdy do pracy. EKUZ dotyczy pobytu czasowego. Przy dłuższej pracy za granicą zasady ubezpieczenia są inne.
Zanim spakujesz walizkę
EKUZ wyrobisz bezpłatnie przez IKP, w aplikacji mojeIKP albo w oddziale NFZ, osobno dla każdego członka rodziny. Za granicą daje dostęp do niezbędnego leczenia w publicznej służbie zdrowia krajów UE i EFTA. Na prywatną klinikę i transport do Polski potrzebujesz ubezpieczenia turystycznego.
Aktualne informacje o EKUZ, w tym o zasadach w poszczególnych krajach, publikuje Narodowy Fundusz Zdrowia w serwisie o leczeniu za granicą.