Kleszcz po spacerze krok po kroku, od pęsety do obserwacji skóry

Usuwanie kleszcza krok po kroku

1. Przygotuj narzędzie: pęsetę z cienkimi, prostymi końcówkami, przyrząd w kształcie łyżeczki albo kartę do usuwania kleszczy. Takie przyrządy kupisz w aptece.
2. Chwyć kleszcza jak najbliżej skóry, za przednią część, a nie za odwłok. Ściskanie odwłoka może wtłoczyć zawartość kleszcza do rany.
3. Wyciągnij go zdecydowanym, równym ruchem, prostopadle do skóry albo zgodnie z instrukcją przyrządu. Bez szarpania.
4. Zdezynfekuj miejsce środkiem do dezynfekcji skóry.
5. Umyj ręce.
6. Zapisz datę i miejsce ukłucia. Zrób zdjęcie skóry, żeby mieć punkt odniesienia.

Kleszcza nie zgniataj palcami. Możesz go zamknąć w taśmie klejącej i wyrzucić albo spłukać.

Co, jeśli w skórze została główka

Najczęściej zostaje fragment aparatu gębowego, a nie „głowa”. Nie rozgrzebuj skóry igłą. Zdezynfekuj miejsce i obserwuj je. Organizm zwykle sam sobie z tym poradzi, jak z drzazgą. Jeśli pojawi się zaczerwienienie, obrzęk, ropa albo ból, idź do lekarza.

Co obserwować w kolejnych tygodniach

Borelioza. Najbardziej charakterystycznym objawem jest rumień wędrujący: czerwona plama w miejscu ukłucia lub obok, która pojawia się po kilku dniach do kilku tygodni i powiększa się, często z jaśniejszym środkiem. Nie swędzi mocno i nie boli. Taki rumień to powód do wizyty u lekarza. Nie trzeba czekać na wyniki badań krwi.

Małe zaczerwienienie, które pojawia się od razu po usunięciu kleszcza i znika po kilku dniach, to zwykle reakcja miejscowa na ukłucie, a nie borelioza.

Kleszczowe zapalenie mózgu. Może zacząć się objawami przypominającymi grypę: gorączka, bóle mięśni, zmęczenie. Po pewnym czasie mogą pojawić się silny ból głowy, sztywność karku, wymioty. Przy takich objawach po ukłuciu kleszcza trzeba pilnie zgłosić się do lekarza.

Dlatego zapisuję datę ukłucia. Lekarz zawsze o nią pyta.

Czy badać kleszcza albo krew od razu

Badanie kleszcza w laboratorium jest możliwe, ale wynik nie przesądza, czy doszło do zakażenia człowieka. Nie zastępuje obserwacji i nie jest podstawą do leczenia.

Badanie krwi zaraz po ukłuciu niewiele powie. Przeciwciała pojawiają się po kilku tygodniach, więc test zrobiony w pierwszych dniach wyjdzie ujemny nawet przy zakażeniu. Decyzję o badaniach podejmuje lekarz, jeśli pojawią się objawy.

Antybiotyk „na wszelki wypadek” po każdym ukłuciu nie jest rutynowo zalecany. Decyzja należy do lekarza.

Kleszcz u dziecka

U dzieci kleszcze częściej wbijają się w skórę głowy, za uszami i w pachwinach, bo tam najłatwiej im dotrzeć z wysokiej trawy. Procedura usuwania jest taka sama jak u dorosłych, tylko trzeba więcej spokoju: dziecko najlepiej posadzić na kolanach drugiej osoby, a przyrząd przygotować, zanim zacznie się akcja. Starszym dzieciom warto pokazać, jak wygląda kleszcz, i nauczyć je samodzielnego oglądania nóg po zabawie na łące. Datę ukłucia zapisz w telefonie, bo po trzech tygodniach nikt już jej nie pamięta.

Kiedy do lekarza

• gdy nie potrafisz usunąć kleszcza samodzielnie (na przykład w trudnym miejscu),
• gdy kleszcz był u małego dziecka, a Ty nie masz pewności, czy usunąłeś go w całości,
• gdy w miejscu ukłucia pojawia się rosnący rumień,
• gdy w ciągu kilku tygodni po ukłuciu pojawi się gorączka, bóle mięśni i stawów, silny ból głowy, sztywność karku,
• gdy miejsce ukłucia ropieje lub puchnie.

Kleszcza może usunąć lekarz lub pielęgniarka w przychodni podstawowej opieki zdrowotnej. Wieczorem i w weekend możesz skorzystać z nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej, ale samo usunięcie kleszcza zwykle nie jest nagłym przypadkiem, jeśli potrafisz zrobić to w domu.

Jak się chronić

• Jasne ubranie z długimi rękawami i nogawkami w lesie i na łące. Na jasnym materiale łatwiej zauważyć kleszcza.
• Spodnie w skarpetkach przy spacerze przez wysoką trawę.
• Repelenty przeznaczone przeciw kleszczom, stosowane zgodnie z ulotką. Dla dzieci wybieraj preparaty dopuszczone dla ich wieku.
• Obejrzyj całe ciało po powrocie: pachwiny, pachy, za uszami, zgięcia kolan, linia włosów. U dzieci także głowę.
• Prysznic po powrocie i wytrzepanie ubrań.
• Psy i koty zabezpieczone przez weterynarza. Zwierzę może przynieść kleszcza do domu.
• Szczepienie przeciw kleszczowemu zapaleniu mózgu. To jedyna skuteczna ochrona przed tą chorobą. Przeciw boreliozie szczepionki w powszechnym użyciu nie ma. O szczepieniu porozmawiaj z lekarzem, najlepiej przed sezonem.

Przyrząd do usuwania kleszczy powinien być w każdej letniej apteczce. Co jeszcze do niej włożyć i gdzie ją trzymać w upały, opisałam w odpowiedzi o apteczce latem.

Plan od ukłucia do lekarza

Aktualne zalecenia dotyczące kleszczy i chorób odkleszczowych publikuje Główny Inspektorat Sanitarny. W sprawach zdrowia konkretnej osoby decyduje lekarz.